Gebiedende wijs (Imperative)
Een gebiedende zin is een zin die de lezer een instructie geeft, een verzoek doet of een bevel geeft.
1.Constructie
1.1Zinsconstructies
Om een gebiedende zin (imperative sentence) te maken, heb je de base form (of bare infinitive) van een werkwoord (verb) nodig.
| Full Infinitive | Bare Infinitive (Base Form) |
|---|---|
| to be zijn |
be |
| to eat eten |
eat |
| to look kijken |
look |
| to sleep slapen |
sleep |
| to come komen |
come |
Nu kunnen we een zin maken.
don't = do not
| Constructie | Voorbeelden | |
|---|---|---|
| + Bevestigend | Werkwoord (Base Form) + ... | Be patient! Wees geduldig! Eat your lunch. Eet je lunch. Sleep tight! Slaap lekker! |
| - Ontkennend | Do not / Don't + werkwoord (Base Form) + ... | Do not be late! Wees niet te laat! Don't come home late. Kom niet laat thuis. Don't drink too much. Drink niet te veel. |
Test jezelf
2.Gebruik
2.1Instructies / bevelen
We gebruiken werkwoorden (verb) in de gebiedende wijs om instructies en bevelen te geven - duidelijke en directe stappen.
| Voorbeeld |
|---|
| Open the door. Open de deur. |
| Turn left at the corner. Sla bij de hoek linksaf. |
| Write your name on the paper. Schrijf je naam op het papier. |
| Close the window. Sluit het raam. |
| Read the instructions carefully. Lees de instructies aandachtig. |
| Press the button to start. Druk op de knop om te starten. |
| Take a deep breath. Haal diep adem. |
Test jezelf
2.2Verzoeken
Het is een goed idee om please te gebruiken om een verzoek beleefder te maken.
| Voorbeeld |
|---|
| Please show me how to do this. Laat me alsjeblieft zien hoe dit moet. |
| Please turn off the light. Doe het licht alsjeblieft uit. |
| Please give me a moment. Geef me alsjeblieft een momentje. |
| Please tell me the time. Zeg me alsjeblieft hoe laat het is. |
| Please say that again. Zeg dat alsjeblieft nog een keer. |
| Please wait here. Wacht hier alsjeblieft. |
Test jezelf
2.3Verbod
Als je iemand wilt zeggen iets niet te doen, gebruik je de ontkennende gebiedende wijs (negative imperative).
don't = do not
| Voorbeeld |
|---|
| Do not open the door. Open de deur niet. |
| Don't touch that! Raak dat niet aan! |
| Do not pass notes in class. Geef geen briefjes door in de klas. |
| Don't run in the hallway. Ren niet in de gang. |
| Do not speak too loudly. Praat niet te hard. |
| Don't stand on the chair. Ga niet op de stoel staan. |
Test jezelf
3.Veelgestelde vragen
Wat is de gebiedende wijs in het Engels en wanneer gebruik je die?
Met de gebiedende wijs (imperative) zeg je dat iemand iets moet doen: «Open the door.» De zin begint met de infinitief zonder to (base form), dus net als in het Nederlands («Doe de deur dicht») staat het werkwoord vooraan. Je gebruikt hem voor instructies, bevelen, verzoeken en verboden: «Turn left at the corner» (instructie), «Be patient!» (bevel), «Please wait here» (verzoek) en «Don't touch that!» (verbod). Met please klinkt een verzoek beleefder. Aan het eind staat een punt of, bij een krachtig bevel, een uitroepteken.
Waarom staat er geen «you» in de gebiedende wijs in het Engels?
Een zin in de gebiedende wijs (imperative) heeft meestal geen onderwerp (subject), want je spreekt de luisteraar aan: zeg «Sit down», niet «You sit down». Let op bij beleefde verzoeken: in het Nederlands zeg je «Gaat u zitten», met u erin, maar het Engels heeft geen aparte beleefde vorm en gebruikt please: «Please sit down», niet «Please you sit down». Ook ontkennend geldt dit: «Don't park here», niet «You don't park here». Die laatste zin is wel correct, maar beschrijft een feit en is geen gebiedende wijs.
Is «Please to wait» of «Please waits» goed in de gebiedende wijs?
Nee, de gebiedende wijs (imperative) heeft geen to en geen -s: zeg «Please wait», niet «Please to wait» of «Please waits». Je gebruikt altijd de infinitief zonder to (base form), of je nu één persoon of een hele groep aanspreekt: «Close the window», «Take a seat», «Write your name here». Ook de verledentijdsvorm en de -ing-vorm zijn fout: zeg «Open the door», niet «Opened the door» of «Opening the door».
Hoe maak je de gebiedende wijs ontkennend: «Don't run» of «Don't running»?
«Don't run» is goed: een ontkennende gebiedende wijs (negative imperative) is do not of don't plus de infinitief zonder to (base form). Zeg «Don't touch that!», niet «Don't touching that!» of «Don't to touch that!», en «Please don't smoke here», niet «Please not smoke here». Zet altijd do voor not en gebruik nooit doesn't: «Don't forget your keys», niet «Doesn't forget your keys» of «Not forget your keys».
Do not of don't: wat is het verschil in de gebiedende wijs?
Do not en don't betekenen in de gebiedende wijs (imperative) hetzelfde, maar do not klinkt formeler of nadrukkelijker dan de korte vorm don't. Do not zie je vaak op bordjes en in regels: «Do not run in the hallway», «Do not open the door». Tegen een vriend zeg je meestal don't: «Don't be late!» Na allebei volgt de infinitief zonder to (base form), bijvoorbeeld «Do not park here» of «Don't park here».