Thành phần câu (Parts of a sentence)

Tìm hiểu câu ("sentences") vận hành như thế nào và được xây dựng ra sao qua phần giải thích này!

Nên học trước: Từ loại (Parts of speech)Trạng từ (Adverbs)

PDF: Bài tập tân ngữ trong tiếng Anh có đáp án

1.Chủ ngữ

1.1Thông tin cơ bản về chủ ngữ

Chủ ngữ (subject) là một trong những thành phần quan trọng nhất của câu (sentence), vì nó cho chúng ta biết câu nói về ai hoặc cái gì.
Chủ ngữ của câu là người, nơi chốn, sự vật hoặc ý niệm thực hiện hành động (action) hoặc được chúng ta miêu tả.

Ví dụ Ghi chú
Anna is reading a book.
Anna đang đọc sách.
Who is reading? Anna - subject as a person.
Ai đang đọc sách? Anna - chủ ngữ là người.
The library is quiet.
Thư viện yên tĩnh.
What is quiet? The library - subject as a place.
Cái gì yên tĩnh? The library - chủ ngữ là nơi chốn.
My laptop is very expensive.
Máy tính xách tay của tôi rất đắt.
What is expensive? My laptop - subject as a thing.
Cái gì đắt? My laptop - chủ ngữ là sự vật.
Honesty is important.
Trung thực là điều quan trọng.
What is important? Honesty - subject as an idea.
Điều gì quan trọng? Honesty - chủ ngữ là ý niệm.

Vậy làm thế nào để tìm chủ ngữ? - Chỉ cần đặt câu hỏi "Who?" hoặc "What?" (Ai? / Cái gì?) trước động từ (verb)!

Ví dụ Ghi chú
Dogs are amazing.
Chó thật tuyệt vời.
Who is amazing? Dogs
Con gì thật tuyệt vời? Dogs
John and Anna are at home.
John và Anna đang ở nhà.
Who is at home? John and Anna
Ai đang ở nhà? John and Anna
My friends and I like jogging in the morning.
Tôi và các bạn tôi thích chạy bộ vào buổi sáng.
Who likes jogging in the morning? My friends and I
Ai thích chạy bộ vào buổi sáng? My friends and I
They read books at home.
Họ đọc sách ở nhà.
Who reads books at home? They
Ai đọc sách ở nhà? They
It is cold.
Trời lạnh.
Đôi khi chúng ta không dịch chủ ngữ, nhưng trong câu tiếng Anh chủ ngữ BẮT BUỘC phải có.
This is a good picture.
Đây là một bức tranh đẹp.
What is a good picture? This
Cái gì là một bức tranh đẹp? This
The children like games and ice-cream.
Bọn trẻ thích trò chơi và kem.
Who likes games and ice-cream? The children
Ai thích trò chơi và kem? The children
The table costs much.
Cái bàn đắt lắm.
What costs much? The table
Cái gì đắt? The table
Mở trang video →

2.Vị ngữ

2.1Động từ chính

Động từ chính (main verb) là động từ quan trọng nhất trong một câu (sentence). Nó thể hiện hành động (action) hoặc trạng thái (state) của chủ ngữ (subject).
Động từ chính cho chúng ta biết chủ ngữ đang làm gì hoặc điều gì đang xảy ra. Khi đổi sang thì (tense) khác, động từ chính cũng thay đổi.
Trong câu, động từ chính có thể đứng một mình, hoặc đi cùng với trợ động từ (helping verbs). Động từ chính được dùng để diễn tả hành động mà chủ ngữ đang làm; chúng thường thay đổi theo thì.

Ví dụ Giải thích
Tom is speaking to Stephany.
Tom đang nói chuyện với Stephany.
"speaking" - the action
"speaking" - hành động
Tom often speaks to Stephany.
Tom hay nói chuyện với Stephany.
"speaks" - the action
"speaks" - hành động
Tom is not speaking to Stephany.
Tom hiện không nói chuyện với Stephany.
"speaking" - the action
"speaking" - hành động
Tom does not often speak to Stephany.
Tom không hay nói chuyện với Stephany.
"speak" - the action
"speak" - hành động
Do you often play videogames?
Bạn có hay chơi trò chơi điện tử không?
"play" - the action
"play" - hành động
She believes in herself.
Cô ấy tin vào bản thân.
"believes" - her mental state
"believes" - trạng thái tinh thần của cô ấy
She is happy.
Cô ấy vui.
"is" - her state
"is" - trạng thái của cô ấy
Mở trang video →

2.2Trợ động từ

Một câu (sentence) có thể chỉ có động từ chính (main verb), nhưng khi bạn thấy nhiều động từ đi cùng nhau, động từ đầu tiên thường là trợ động từ. Trợ động từ (tiếng Anh gọi là helping verb hoặc auxiliary verb) giúp động từ chính được chia đúng thì (tense) theo ngữ pháp tiếng Anh. Thông thường chúng ta không dịch trợ động từ, nhưng nếu thiếu chúng, chúng ta không thể tạo đúng các thì.

Thì Ví dụ Ghi chú
Present Simple - khẳng định + I speak English well.
Tôi nói tiếng Anh giỏi.
"speak" - main
"speak" - động từ chính
Present Simple - phủ định - I do not speak Enlish well.
Tôi nói tiếng Anh không giỏi.
"speak" - main
"speak" - động từ chính
do - helping
do - trợ động từ
Present Simple - nghi vấn ? Do you speak English well?
Bạn nói tiếng Anh có giỏi không?
"speak" - main
"speak" - động từ chính
do - helping
do - trợ động từ
Present Progressive +
(Continuous)
I am reading a book now.
Bây giờ tôi đang đọc sách.
"reading" - main
"reading" - động từ chính
am - helping
am - trợ động từ
Present Progressive -
(Continuous)
I am not reading a book now.
Bây giờ tôi không đọc sách.
"reading" - main
"reading" - động từ chính
am - helping
am - trợ động từ
Present Progressive ?
(Continuous)
Are you reading a book now?
Bây giờ bạn có đang đọc sách không?
"reading" - main
"reading" - động từ chính
are - helping
are - trợ động từ
Mở trang video →

2.3Tân ngữ

Tân ngữ (object) có thể là trực tiếp (direct) hoặc gián tiếp (indirect). Khi trong câu (sentence) có tân ngữ, chúng ta cần đặt nó sau động từ (verb). Động từ và tân ngữ đi liền với nhau.

Trực tiếp Gián tiếp
Tân ngữ trực tiếp (direct object) là người hoặc vật nhận hành động của động từ một cách trực tiếp. Tân ngữ gián tiếp (indirect object) là người hoặc vật nhận tân ngữ trực tiếp.
He gives Sarah a book.
Anh ấy tặng Sarah một quyển sách.
What does he give? a book.
Anh ấy tặng cái gì? a book.
He gives Sarah a book.
Anh ấy tặng Sarah một quyển sách.
Who does he give the book to? Sarah. Sarah receives the book.
Anh ấy tặng sách cho ai? Sarah. Sarah nhận quyển sách.
Ví dụ Ghi chú
She opens the door.
Cô ấy mở cửa.
What? the door → direct
Cái gì? the door → trực tiếp
Can I introduce my friend to you?
Tôi giới thiệu người bạn của tôi với bạn được không?
Who? my friend → direct
Ai? my friend → trực tiếp
To whom? to you → indirect
Với ai? to you → gián tiếp
You can ask John a question.
Bạn có thể hỏi John một câu hỏi.
What? a question → direct
Cái gì? a question → trực tiếp
Whom? John → indirect
Ai? John → gián tiếp
Give it to me.
Đưa cái đó cho tôi.
What? it → direct
Cái gì? it → trực tiếp
To whom? to me - indirect
Cho ai? to me → gián tiếp
Speak to him.
Nói chuyện với anh ấy đi.
To whom? to him → indirect
Với ai? to him → gián tiếp
She gives her sister a gift.
Cô ấy tặng chị gái mình một món quà.
Whom? her sister → indirect
Ai? her sister → gián tiếp
What? a gift → direct
Cái gì? a gift → trực tiếp
Mở trang video →

3.Tân ngữ trong tiếng Anh là gì? Cách nhận biết và vị trí của tân ngữ

Tân ngữ (object, sách cũ gọi là túc từ) là từ, cụm từ hoặc mệnh đề chỉ người, vật hay sự việc chịu tác động của động từ. Trong công thức S + V + O, tân ngữ là chữ O: Lan reads comics. (Lan đọc truyện tranh.) Lan là người làm hành động, còn comics là thứ được đọc.

Cách nhận biết tân ngữ: đặt câu hỏi "ai?" hoặc "cái gì?" sau động từ. Nếu đặt câu hỏi trước động từ, bạn sẽ tìm ra chủ ngữ.

Câu Câu hỏi Tân ngữ
My dad repairs old bikes. Bố sửa cái gì? old bikes
Everyone respects Mr Tuan. Mọi người tôn trọng ai? Mr Tuan
I don't understand what you mean. Tôi không hiểu điều gì? what you mean

Không phải động từ nào cũng có tân ngữ. Ngoại động từ (transitive verb, kí hiệu vt hoặc [T] trong từ điển) cần có tân ngữ: buy, like, need, make, find. Nội động từ (intransitive verb, vi hoặc [I]) không có tân ngữ: sleep, arrive, happen, laugh. Muốn nói thêm người hoặc vật đi kèm nội động từ, phải dùng giới từ: She arrived in Da Nang. They laughed at the joke.

Vị trí của tân ngữ trong câu

  1. Ngay sau động từ chính: We visited our grandparents. Động từ và tân ngữ đi liền nhau, nên trạng từ chỉ cách thức hay mức độ đứng sau tân ngữ: She speaks English very well, không nói She speaks very well English.
  2. Sau giới từ: I'm waiting for the bus. Look at me.
  3. Khi có hai tân ngữ: người nhận (tân ngữ gián tiếp) đứng trước vật (tân ngữ trực tiếp): Pass me the salt. Nếu đưa vật lên trước, thêm to hoặc for: Pass the salt to me.
  4. Với phrasal verb (ngữ động từ: động từ + tiểu từ): đại từ tân ngữ đứng giữa động từ và tiểu từ: Turn it off. Pick them up. Danh từ thì đứng được cả hai chỗ: Turn off the light và Turn the light off đều đúng.
  5. Trong câu hỏi với what, who: từ để hỏi chính là tân ngữ và đứng đầu câu: What did you buy? (Bạn đã mua gì?) Who did you invite? (Bạn đã mời ai?)

4.Các loại tân ngữ trong tiếng Anh: trực tiếp, gián tiếp và tân ngữ của giới từ

Tiếng Anh có ba loại tân ngữ. Phần giải thích ở trên đã nói về tân ngữ trực tiếp và gián tiếp, bảng dưới đây đặt cả ba loại cạnh nhau với cùng một câu.

Loại Trả lời câu hỏi Ví dụ
Tân ngữ trực tiếp (direct object) cái gì? ai? (chịu tác động trực tiếp) She bought a scarf.
Tân ngữ gián tiếp (indirect object) cho ai? (người nhận, người được hưởng) She bought her mum a scarf.
Tân ngữ của giới từ (object of a preposition) đứng ngay sau giới từ She bought a scarf for her mum.

To hay for khi đổi chỗ hai tân ngữ?

Câu có hai tân ngữ viết được theo hai cách: V + người + vật hoặc V + vật + to/for + người. Chọn to hay for tuỳ vào động từ:

Dùng to: chuyển vật đến người nhận Dùng for: làm việc gì đó cho ai
give, send, show, lend, tell, teach, pay, offer, write, bring buy, make, cook, get, find, book, build
He lent me his umbrella. → He lent his umbrella to me. Mum made us pancakes. → Mum made pancakes for us.

Khi vật là đại từ (it, them), hãy dùng cách có giới từ: Give it to me. (Give me it chỉ gặp trong văn nói thân mật.) Một số động từ không bao giờ đi theo mẫu V + người + vật: explain, describe, say, suggest. Viết Explain the rule to me, không viết Explain me the rule.

Những dạng từ làm tân ngữ

Dạng Ví dụ
Danh từ, cụm danh từ I need a bigger bag.
Đại từ tân ngữ Ask him. Call us later.
to V (sau want, hope, decide, plan...) We decided to stay at home.
V-ing (sau enjoy, finish, avoid, mind...) He finished cleaning the kitchen.
Mệnh đề (that..., what..., where...) I think that she is right. I don't know where he lives.

Tiếng Việt dùng "tôi, anh ấy, họ" ở cả vị trí chủ ngữ lẫn tân ngữ, còn tiếng Anh đổi dạng đại từ: I → me, he → him, she → her, we → us, they → them (you và it giữ nguyên). Bảng đầy đủ có ở bài đại từ nhân xưng. Động từ nào đi với to V, động từ nào đi với V-ing thì xem bảng tra 70 động từ.

5.Lỗi dùng tân ngữ người Việt hay mắc (kèm 8 câu luyện tập)

Phần lớn lỗi tân ngữ của người Việt đến từ việc dịch từng chữ: tiếng Việt không đổi dạng đại từ, hay lược tân ngữ và gắn giới từ theo nghĩa ("về", "với", "cho"), còn tiếng Anh thì không.

Câu sai Câu đúng Vì sao
✗ My grandma loves I. ✓ My grandma loves me. Sau động từ và giới từ dùng đại từ tân ngữ.
✗ Do you like this song? Yes, I like. ✓ Yes, I like it. Tiếng Việt nói "Có, mình thích" được, nhưng like luôn cần tân ngữ.
✗ I very like football. ✗ I like very much football. ✓ I like football very much. ✓ I really like football. Very không đứng trước động từ, và trạng từ không chen vào giữa động từ và tân ngữ.
✗ We discussed about the plan. ✓ We discussed the plan. Discuss, marry, contact, enter, lack nhận tân ngữ trực tiếp, không thêm "về", "với".
✗ I often listen music. ✗ Wait me! ✓ listen to music, wait for me Listen, wait, look cần giới từ trước tân ngữ: listen to, wait for, look at.
✗ Can you borrow me your pen? ✓ Can you lend me your pen? "Mượn" là borrow sth (from sb), "cho mượn" là lend sb sth.
✗ Explain me this word. ✓ Explain this word to me. Explain, say, describe không đi theo mẫu V + người + vật.
✗ The music is too loud. Turn down it. ✓ Turn it down. Với phrasal verb, đại từ đứng giữa động từ và tiểu từ.

Luyện tập. Làm theo yêu cầu trong ngoặc.

  1. The waiter brought us two bowls of pho. (Tìm tân ngữ trực tiếp.)
  2. Linh is afraid of dogs. (Tìm tân ngữ và cho biết loại.)
  3. The baby is sleeping. (Câu có tân ngữ không?)
  4. Where's Minh? I need to talk to ___. (Điền đại từ.)
  5. She cooked her friends a big lunch. (Viết lại với for.)
  6. They contacted with the hotel yesterday. (Sửa lỗi.)
  7. I don't speak very well Chinese. (Sửa lỗi.)
  8. Tom wants these photos. Please send to him. (Sửa lỗi.)

Đáp án: 1 two bowls of pho (us là tân ngữ gián tiếp) · 2 dogs, tân ngữ của giới từ of · 3 không, sleep là nội động từ · 4 him · 5 She cooked a big lunch for her friends. · 6 They contacted the hotel yesterday. · 7 I don't speak Chinese very well. · 8 Please send them to him.

Để in ra giấy, hãy tải bài tập tân ngữ trong tiếng Anh có đáp án (PDF) với 28 câu trong năm bài tập, có một bài riêng về lỗi người Việt hay mắc. Bài luyện tập có audio và chấm điểm ngay nằm trong các phần "Tự kiểm tra" ở trên.

6.Câu hỏi thường gặp

Thành phần câu trong tiếng Anh gồm những gì (chủ ngữ, động từ, tân ngữ)?

Các thành phần chính của câu tiếng Anh là chủ ngữ, động từ và thường có thêm tân ngữ. Chủ ngữ (subject) là người hoặc vật mà câu nói đến, động từ (verb) chỉ hành động hoặc trạng thái, tân ngữ (object) nhận hành động. Trong "Anna reads a book", "Anna" là chủ ngữ, "reads" là động từ chính, "a book" là tân ngữ. Để tìm chủ ngữ, hỏi "Who?" hoặc "What?" trước động từ: "Who reads?" Anna. Động từ có thể đi kèm trợ động từ: trong "Anna is reading a book", "is" giúp "reading".

Động từ chính và trợ động từ: trong "She is playing", đâu là động từ chính?

Trong "She is playing", "playing" là động từ chính (main verb) vì chỉ hành động, còn "is" là trợ động từ (helping verb, auxiliary verb). Trợ động từ giúp động từ chính tạo thì, câu phủ định hoặc câu hỏi: "They are watching TV", "We do not like that movie", "Does she visit her grandparents?" Tiếng Việt chỉ cần "đang" ("Chị gái tôi đang làm bài tập"), nên người học hay bỏ trợ động từ: phải nói "My sister is doing homework", không phải "My sister doing homework".

Trong "She is happy", "is" là động từ chính hay trợ động từ?

Trong "She is happy", "is" là động từ chính, vì đây là động từ duy nhất trong câu và chỉ trạng thái của cô ấy. To be chỉ là trợ động từ khi có một động từ khác theo sau, như "She is working" ("is" giúp "working"). So sánh "I am at home" ("am" là động từ chính) với "I am cooking" ("am" là trợ động từ). Nhiều sách gọi "be" trong "She is happy" là động từ nối (linking verb), vì nó nối chủ ngữ với từ miêu tả chủ ngữ.

Tân ngữ trực tiếp và tân ngữ gián tiếp khác nhau thế nào?

Tân ngữ trực tiếp (direct object) là người hoặc vật nhận hành động, còn tân ngữ gián tiếp (indirect object) là người nhận tân ngữ trực tiếp. Trong "Emma sends her cousin a postcard", "a postcard" là tân ngữ trực tiếp (gửi cái gì?), "her cousin" là tân ngữ gián tiếp (gửi cho ai?). Tân ngữ gián tiếp thường đứng ngay sau động từ. Để kiểm tra, chuyển nó ra sau "to" hoặc "for": "The company gives us a bonus" nghĩa là "The company gives a bonus to us", nên "us" là tân ngữ gián tiếp.

Câu tiếng Anh có cần chủ ngữ giả "it" không: "Is cold today" có đúng không?

Không đúng: câu tiếng Anh cần chủ ngữ (subject), nên nói "It is cold today", không phải "Is cold today". Khi nói về thời tiết, nhiệt độ, thời gian và khoảng cách, "it" làm chủ ngữ dù không mang nghĩa gì: "It is raining", "It is very hot in summer", "It is five o'clock". Tiếng Việt nói "Trời lạnh" hoặc "Mưa rồi" mà không cần một chủ ngữ không mang nghĩa như "it", nhưng tiếng Anh thì cần. Câu mệnh lệnh như "Sit down" là ngoại lệ chính: chúng không có chủ ngữ.

Tân ngữ và bổ ngữ trong tiếng Anh khác nhau thế nào?

Tân ngữ là người hoặc vật chịu tác động của động từ, còn bổ ngữ nói thêm về chủ ngữ và chỉ cùng một người, vật với chủ ngữ. So sánh hai câu: trong She met a doctor, "a doctor" là tân ngữ, vì cô ấy và bác sĩ là hai người khác nhau. Trong She is a doctor, "a doctor" là bổ ngữ, vì cô ấy chính là bác sĩ. Bổ ngữ thường đứng sau be, become, seem, look, feel, smell: He became famous, The soup smells good. Dùng theo nghĩa này, các động từ đó không có tân ngữ. Trong công thức câu, tân ngữ kí hiệu là O, bổ ngữ là C.

Túc từ là gì? Túc từ có phải là tân ngữ không?

Có, túc từ và tân ngữ là hai tên gọi của cùng một thành phần câu, tiếng Anh là object. Túc từ là cách gọi cũ hơn, vẫn gặp trong một số sách ngữ pháp và từ điển, còn sách giáo khoa hiện nay dùng tân ngữ. Vì vậy đại từ túc từ (me, you, him, her, it, us, them) chính là đại từ tân ngữ, và túc từ trực tiếp, túc từ gián tiếp là tân ngữ trực tiếp, tân ngữ gián tiếp. Ví dụ: trong I called her yesterday, "her" là túc từ, tức tân ngữ của động từ called.

Sẵn sàng luyện tập chủ đề này?

Tải ứng dụng và luyện chủ đề này như chơi game — với XP, chuỗi ngày học và phản hồi tức thì.